Στον «αέρα» η αξιοπιστία του Προγράμματος Σταθερότητας


Του Άκη Χαραλαμπίδη

Υπερβολικές εκτιμήσεις για έσοδα από τη φοροδιαφυγή

Σοβαρά ερωτηματικά για την αξιοπιστία του προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής, το οποίο συμφώνησε η κυβέρνηση με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την ΕΕ στο πλαίσιο του περιβόητου Μνημονίου, προκαλεί η πρώτη τριμηνιαία αξιολόγηση της τρόικας την περασμένη εβδομάδα. Οι εκπρόσωποι της τρόικας –ο κ. Πολ Τόμσεν από το ΔΝΤ, ο κ. Σερβάς Ντερόουζ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και ο κ. Κλάους Μαζούχ από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα– μίλησαν μεν για δυναμική εκκίνηση στην εφαρμογή του προγράμματος και έδωσαν το «πράσινο φως» για την εκταμίευση της δεύτερης δόσης του δανείου, ύψους 9 δις ευρώ, τον επόμενο μήνα, αλλά τόνισαν τους κινδύνους που υπάρχουν όσον αφορά στην επίτευξη του στόχου για τη μείωση του ελλείμματος στο 8,1% του ΑΕΠ (Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος) φέτος και το μηδενισμό του σταδιακά τα επόμενα χρόνια. Οι δύο βασικοί κίνδυνοι στους οποίους αναφέρθηκαν είναι η φοροδιαφυγή και η σπατάλη που επικρατούν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα – από τα νοσοκομεία και τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης μέχρι τις δημόσιες επιχειρήσεις και τους Οργανισμούς. Οι ελεγκτές της ελληνικής οικονομίας διαπιστώνουν ότι η μείωση του ελλείμματος της κεντρικής κυβέρνησης στο πρώτο εξάμηνο του 2010 κατά 45% οφείλεται στη μείωση των αποδοχών των εργαζομένων στο Δημόσιο και στην καθυστέρηση καταβολής οφειλών του κράτους προς τις επιχειρήσεις και υπονοούν ότι η μείωση αυτή κινδυνεύει να ανατραπεί από τα ελλείμματα στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και από τη σημαντική υστέρηση στα φορολογικά έσοδα, την οποία αποδίδουν στην αδυναμία της κυβέρνησης να περιορίσει αποτελεσματικά τη φοροδιαφυγή.

Πάνω από 3 δις ευρώ υστέρηση εσόδων

Τα φορολογικά έσοδα του Δημοσίου στο διάστημα Ιανουαρίου – Ιουλίου αυξήθηκαν, σύμφωνα με τα ταμειακά στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος κατά 4,1%, έναντι στόχου 13,7% που προβλέπει το Μνημόνιο, παρά την καθυστέρηση στην επιστροφή του ΦΠΑ στις επιχειρήσεις και τις μεγάλες επιβαρύνσεις που επιβλήθηκαν στους πολίτες μέσω της έμμεσης φορολογίας – ο ΦΠΑ έφτασε στο 23% από 19% και στο 11% από 9%, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης εκτινάχθηκε κατά 40%, ενώ μεγάλες ήταν και οι αυξήσεις στη φορολογία των τσιγάρων, των οινοπνευματωδών και των αυτοκινήτων μεγάλου κυβισμού. Αν συνεχιστεί η τάση αυτή έως το τέλος του χρόνου, θα δημιουργηθεί «μαύρη τρύπα» μεγαλύτερη από 3 δις ευρώ στον προϋπολογισμό, η οποία θα απειλήσει την επίτευξη του φετινού στόχου και, κυρίως, του στόχου για το έλλειμμα το 2011, καθώς η όποια υστέρηση φέτος θα πρέπει να καλυφθεί από μεγαλύτερη είσπραξη εσόδων τον επόμενο χρόνο. Κατά την άποψη της τρόικας, η υστέρηση των εσόδων το πρώτο εξάμηνο οφείλεται στην αδράνεια των φοροελεγκτικών μηχανισμών να αντιμετωπίσει τη φοροδιαφυγή και προειδοποίησε την κυβέρνηση να προχωρήσει στις αναγκαίες κινήσεις, ώστε να αλλάξει άρδην η κατάσταση και να καλυφθεί η διαφορά έως το τέλος του χρόνου.

Οι τεχνοκράτες της ΕΕ και του ΔΝΤ ήταν όλα τα προηγούμενα χρόνια εξαιρετικά δύσπιστοι στις συνεχείς διακηρύξεις προθέσεων των ελληνικών κυβερνήσεων, ότι θα αντιμετωπίσουν δραστικά τη φοροδιαφυγή, και για το λόγο αυτό θεωρούσαν επισφαλή τα κονδύλια εξοικονόμησης εσόδων από την πηγή αυτή. Και δεν είχαν άδικο, διότι τα αποτελέσματα ήταν στην πράξη από ανύπαρκτα έως πολύ κατώτερα των προσδοκιών που είχαν δημιουργηθεί. Ακόμη μεγαλύτερη δυσπιστία έδειξαν όταν η σημερινή κυβέρνηση συμπεριέλαβε στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, που παρουσίασε τον περασμένο Ιανουάριο, έσοδα από τη φοροδιαφυγή ύψους 1,2 δις ευρώ. Προκαλεί, επομένως, εντύπωση το γεγονός ότι κατά τη σύνταξη του Μνημονίου συμπεριέλαβαν στους υπολογισμούς τους το ότι το Ελληνικό Δημόσιο θα εξασφάλιζε μεγάλα ποσά από όσους αποφεύγουν να εκπληρώνουν κανονικά τις φορολογικές τους υποχρεώσεις. Το γεγονός αυτό δημιουργεί βέβαια και προβληματισμό κατά πόσο το Πρόγραμμα Σταθερότητας στηρίζεται σε ρεαλιστικές βάσεις. Ο προβληματισμός γίνεται ακόμη μεγαλύτερος, καθώς η τρόικα παραδέχτηκε το λάθος της όσον αφορά στην πρόβλεψη για τον πληθωρισμό, τον οποίο, ως γνωστό, είχε υπολογίσει φέτος στο 2%, για να αποδειχτεί στην πράξη υπερδιπλάσιος.

Στο 30% του ΑΕΠ η παραοικονομία

Μία από τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής οικονομίας είναι και η εκτεταμένη παραοικονομία και φοροδιαφυγή. Μελέτες από τη δεκαετία του ’80 εκτιμούσαν τη «μαύρη» οικονομία με τις αδήλωτες συναλλαγές περίπου στο 30% του ΑΕΠ. Ο κύριος λόγος για την έκταση του φαινομένου αυτού –όταν σε άλλες χώρες της Ευρώπης υπολογίζεται από 10% έως 20% του ΑΕΠ– αποδίδεται στον κατακερματισμό της ελληνικής οικονομίας σε εκατοντάδες χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις και στην αδυναμία των εκάστοτε κυβερνήσεων να ασχοληθούν με την αποτελεσματικότητα της φορολογικής διοίκησης σε επίπεδο τεχνοκρατικής οργάνωσης και αντιμετώπισης της εκτεταμένης διαφθοράς. Τα βασικά μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για να «συλληφθούν» εισοδήματα που δεν δηλώνονταν στην εφορία ήταν τα τεκμήρια δαπανών διαβίωσης και αγοράς περιουσιακών στοιχείων, τα οποία εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά εκτεταμένα στη δεκαετία του ’70, και τα αντικειμενικά κριτήρια για τον καθορισμό ελάχιστου εισοδήματος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών στη δεκαετία του ’90.

Την περίοδο 2002-2003 καταργήθηκε ένας αριθμός τεκμηρίων διαβίωσης από τον τότε υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών κ. Νίκο Χριστοδουλάκη, ενώ λίγο πριν ο προκάτοχός του κ. Γιάννος Παπαντωνίου είχε ανακοινώσει την κατάργηση και των αντικειμενικών κριτηρίων, τα οποία είχαν όντως δημιουργήσει σοβαρές παρενέργειες, με δυσκολία επιβίωσης μικρομεσαίων επιχειρήσεων με χαμηλούς τζίρους. Το αποτέλεσμα είναι η φοροδιαφυγή να έχει αυξηθεί την τελευταία δεκαετία, πράγμα που οδήγησε το σημερινό υπουργό Οικονομικών να ανακοινώσει σημαντικά μέτρα για τον περιορισμό της, όπως τη σύνδεση του αφορολόγητου με τη συλλογή αποδείξεων και την επαναφορά των τεκμηρίων διαβίωσης. Το μέτρο για τις αποδείξεις βοήθησε στην αύξηση των εσόδων από ΦΠΑ, τα οποία, με δεδομένη τη βαθιά μείωση της κίνησης στην αγορά, θα είχαν διαφορετικά παρουσιάσει στασιμότητα, παρά την αύξηση των συντελεστών του. Η επαναφορά των τεκμηρίων, ωστόσο, ισχύει για τα φετινά εισοδήματα και θα έχει απόδοση στα δημόσια έσοδα το 2011, επειδή το φορολογικό νομοσχέδιο του υπουργού Οικονομικών κατατέθηκε φέτος τον Απρίλιο στη Βουλή, αντί να επισπευστεί η κατάθεσή του από τον περασμένο Δεκέμβριο, όπως θα ήταν και το πιο σωστό, λόγω της έκτακτης κατάστασης στην οποία βρίσκεται η ελληνική οικονομία.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, η χρήση των τεκμηρίων θα φέρει στο Δημόσιο μόνο ένα κλάσμα από τα πρόσθετα έσοδα που χρειάζεται για να επιτύχει το στόχο του Μνημονίου. Τα υπόλοιπα έσοδα που χρειάζονται θα πρέπει, σύμφωνα με την τρόικα, να αναζητηθούν από τη στοχευμένη κινητοποίηση του φορολογικού μηχανισμού για να εντοπίσει τη φοροδιαφυγή των πλουσίων και να εισπράξει χρέη που έχουν στο Δημόσιο επιχειρήσεις και νοικοκυριά από προηγούμενα χρόνια. Στην ίδρυση σχετικών μονάδων στους κόλπους του υπουργείου Οικονομικών αναφέρθηκε και ο κ. Παπακωνσταντίνου στη συνέντευξη Τύπου που έδωσε με αφορμή την ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης της τρόικας. Με τις πρωτοβουλίες αυτές, ο υπουργός θεωρεί ότι τελικά η υστέρηση των εσόδων θα είναι πολύ μικρή φέτος.

πηγή

Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Άρθρα καὶ σημειώθηκε ὡς , , , . Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

Αὐτὸς ὁ ἱστότοπος χρησιμοποιεῖ τὸ Akismet γιὰ νὰ μειώσει τὰ ἀνεπιθύμητα μηνύματα. Μάθετε τί συμβαίνει μὲ τὰ δεδομένα τῶν σχολίων σας.