Ανάμεσα στην ανωνυμία και τη μισαλλοδοξία


Θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας αποσπάσματα από τι δοκίμιο του του Κώστα Μιχαηλίδη περί ανωνυμίας και μισαλλοδοξίας.

 

“Τι σημαίνει να έχεις μια ταυτότητα, δηλαδή να έχεις επίγνωση είσαι  κάποιος, έχεις έναν εαυτό;

Αυτό το ερώτημα το είχει θέσει ο Σωκράτης απορητικά κι’ αυτό υπήρξε το πρώτο αίτημα για συτοσυνείδηση. Το σωκρατικό “γνώθι σαυτόν” σημαίνει: πάρε απόσταση από την ενστικτώδη αμεσότητα της ζωής, ξεπέρασε τις στιγμιαίες ή παρορμητικές σου  αντιδράσεις και φώτισε την  ύπαρξή σου στη συνέχεια και την ενότητά της δια μέσου του χρόνου. Μια συνέχεια, που φανερώνει το νόημα και την αξία της.

Για τους λαούς αυτή η συνέχεια σημαίνει Ιστορία. Συνείδηση της ταυτότητας των έχουν οι λαοί, εφ’ όσον έχουν συνείδηση της Ιστορίας των. Διαθέτουν δηλαδή μνήμη για πράξεις και έργα δεμένα σε τόπο και χρόνο με ό,τι ονομάζουμε πατρίδα και που είναι άξια αναγνώρισης. Η Ιστορία έτσι σφραγίζει την ιδιαιτερότητα και το μέγεθος της παρουσίας ενός λαού.

Συνείδησή της σημαίνει συνείδηση ταυτότητας.

Ό, τι όμως ισχύει για τους λαούς, ισχύει και για τα πρόσωπα. Η συνέχεια στην περίπτωση αυτή αφορά την προσωπική ζωή, τα συσσωρευμένα βιώματα που πλάθουν το υπόβαθρο της συνείδησής μας, για να ξεχωρίσουν βαθμιαία σε επίγνωση της ιδιαιτερότητας του προσώπου, που αποδίδει μιαν αξία στον εαυτό του και αγωνίζεται με πράξεις και έργα να ανταποκριθεί σ’ αυτήν.

Η ταυτότητά μας λοιπόν δεν μας δίδεται έτοιμη, αλλά μας παραδίδεται ως έργο ζωής. Συνεχώς καλούμαστε στις κρίσιμες ιδιαίτερες στιγμές, να αποδείξουμε ποοι είμαστε, να καταξιώσουμε ή να προδώσουμε, να επαληθεύσουμε ή να αγνοήσουμε το νόημα, που έχει αυτή η παρουσία μας.

Η συνείδηση της ταυτότητας δεν μας ξεχωρίζει μόνο από τους άλλους, αλλά μας δίνει και την ευθύνη να υπάρουμε και να δημιουργούμε σε αναφορά προς μια παράδοση, που καλούμαστε να κρατήσουμε ζωντανή. Συνείδηση ταυτότητας σημαίνει κλήση για αυτοπραγμάτωση, που προέρχεται από δύο ακραίες τάσεις: Την υποχώρηση της συνείδησης της ιδιαιτερότητας των λαών μπροστά σ ένα διφορούμενο οικουμενισμό από τη μία, και την έξαρση ενός μισαλλόδοξου υπέρμετρου εθνικισμού από την άλλη.

Ο οικουμενισμός της εποχής μας μεταρτέπει τους ανθρώπους και τους λαούς σε καταναλωτικές μάζες καταργώντας την ιδιαιτερότητά τους, αφού τους εξαναγκάζει σε μια τυποποίηση, που καθορίζεται από τις ρυθμιστικές επιταγές μιας χωρίς σύνορα παραγωγής και κατανάλωσης σε αγαθά υλικά και πνευματικά. Τα ίδια κέντρα καθορίζουν τις ανάγκες και τις συνήθειές μας στη μόδα, τη διατροφή, την ψυχαγωγία, τα θεάματα και τα ακούσματα και συντηρούν μια απρόσωπη, χωρίς ιδιαιτερότητα και χωρίς ταυτότητα ζωή.

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι τώρα εξαφανίζονται διάλεκτοι, ήθη και έθιμα υποχωρούν και στη θέση τους εμφανίζεται το φολκλορικό ψευδοθέαμα. Οι εθνικές παραδόσεις πιέζονται και απειλούνται με εξουθένουση μπροστά στα σχηματικά πρότυπα, που επιβάλλονται με τη συσσωρευτική επανάληψη και την επιμονή της βιομηχανοποιημένης ανθρώπινης “αδελφότητας” που πειθαρχεί στους ίδιους τρόπους σκέψεις και έκφρασης, στις ίδιες πολιτικές πρακτικές, στις ίδιες αισθητικές επιταγές.

Γι’ αυτό το να μπορούμε να έχουμε μια ταυτότητα εθνική ή προσωπική, αυτό είναι που μας κρίνει. Γιατί είναι δυνατόν να αφεθούμε στον αφανισμό της ταυτότητάς μας είτε  παραδιδόμενοι σε μιαν απρόσωπη και ανώνυμη ζωή, είτε μεταπηδώντας σε κάτι που δεν είμαστε αλλά νομίζουμε ότι είμαστε, κυνηγώντας δηλαδή μιμητικά τη ζωή ενός άλλου. Ή αντίθετα είναι πάλι δυνατόν να νομίσουμε ότι ανακαλύπτουμε τον εαυτό μας σε μια ψευδαίσθηση υπεροχής, σ’ ένα θεατρικό παραλήρημα αυτοαποθεώσης, που έρχεται να επικαλύψει την τραυματική μας κατάσταση ή να τραπούμε σε μια φυγή απομόνωσης επιμένοντας στην μοναδικότητα της αποστολής μας.

Μπορεί ακόμη η συνείδηση της ταυτότητας να μας γίνει ρομαντική νοσταλγία ή ουτοπικός φουτουρισμός και εριννύα που μας κυνηγά με ενοχές.Η ταυτότητά μας πλέκεται έτσι μέσα σε μια περιπέτεια μεταμορφώσεων και ερμηνειών, που εμείς ή μαζί με μας και οι άλλοι δίνουμε στον εαυτό μας. Ποιοι τελικά είμαστε, αυτό είναι το πρόβλημά μας, είναι το έργο που μας ανατίθεται για να φέρουμε στο φως τον αληθινόν εαυτό μας σε αναμέτρηση με την παράδοση μας, σε δημιουργική ανταπόκριση προς τους καιρούς και σε συνεχή διάλογο με τους άλλους.

Γιατί η διαφορά μας με τους άλλους, η ιδιαιτερότητά μας, εκτιμημένη σωστά, μόνο αυτή μπορεί να μας κρατήσει ανοικτούς σε μια βαθύτερη οικείωση μ’ ένα κόσμο πολυπρόσωπο και να μας καταστήσει αληθινά δημιουργικούς και ανθρώπινους.”

Με τιμή

Φιλία Βαγιάκα

Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Άρθρα. Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

Αὐτὸς ὁ ἱστότοπος χρησιμοποιεῖ τὸ Akismet γιὰ νὰ μειώσει τὰ ἀνεπιθύμητα μηνύματα. Μάθετε τί συμβαίνει μὲ τὰ δεδομένα τῶν σχολίων σας.