H ελεύθερη εντολή των Βουλευτών


Του Σταύρου Τασιόπουλου*

Σύμφωνα με το άρθρο 60 Συντάγματος : << Οι βουλευτές έχουν απεριόριστο το δικαίωμα γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση. Η παραίτηση απ’ το βουλευτικό αξίωμα είναι δικαίωμα του βουλευτή, συντελείται μόλις ο βουλευτής υποβάλει γραπτή δήλωση στον Πρόεδρο της Βουλής και δεν ανακαλείται >>.

Oι βουλευτές ως αντιπρόσωποι του λαού έχουν απεριόριστο το δικαίωμα της γνώμης και ψήφου (κατά συνείδηση) και διακατέχονται από ανεξαρτησία κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, αφού μπορούν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους να διατυπώνουν – χωρίς καμία δέσμευση – την γνώμη τους. Ακόμη δε δεσμεύονται από τις απόψεις και επιθυμίες ούτε και των εκλογέων τους ακριβώς γιατί αντιπροσωπεύουν το έθνος ολόκληρο (αρ.51 παρ.2 Σ) και όχι μεμονωμένες ομάδες του λαού.

Πολύ περισσότερο οι αντιπρόσωποι δεν δεσμεύονται ούτε από τις ενδεχόμενες υποσχέσεις που έδωσαν στο εκλογικό σώμα κατά την διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Παρατηρώντας, λοιπόν και αναλύοντας την παρ.1 του αρ.60Σ σε συνδυασμό με την παρ.2 του αρ.51Σ βλέπουμε ότι οι βουλευτές αναλαμβάνουν μία γενική και καθολική εντολή απ’ όλο το Έθνος, να εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Αυτές οι δύο διατάξεις αλληλοσυμπληρώνονται εφόσον το αρ.51 παρ.2Σ καθιερώνει το αντιπροσωπευτικό σύστημα και το αρ.60 παρ.1Σ καθιερώνει την ελεύθερη εντολή.

Όπως αναφέρεται και στο αρ.60 παρ.1Σ οι βουλευτές έχουν απεριόριστο το δικαίωμα γνώμης και ψήφου κατά συνείδηση. Αυτό σημαίνει ότι οι βουλευτές δεν περιορίζονται ως προς την έκφραση της προσωπικής τους άποψης απ’ το εκλογικό τους σώμα. Το γεγονός ότι ορισμένοι άνθρωποι (που ανήκουν στο εκλογικό σώμα) τους ψήφισαν με αποτέλεσμα να εκλεγούν ως βουλευτές δεν σημαίνει – σε καμία περίπτωση- ότι μπορούν να τους επιβάλλουν τις απόψεις και ιδέες τους.

Συνεπώς, οι βουλευτές μπορεί να μην δεσμεύονται απ’ τους εκλογείς τους, αλλά, δεσμεύονται απ’ την συνείδησή τους. Θα πρέπει, βέβαια, να ειπωθεί ότι η συνείδηση δεν είναι η μία και μοναδική δέσμευση των βουλευτών. Οι τελευταίοι σαφώς και θα πρέπει να σέβονται το Σύνταγμα και τους νόμους και να μην ενεργούν κατά τρόπο που προσβάλλει απαραβίαστες αρχές και συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα. Επιπρόσθετα, ο όρος «συνείδηση» δεν αναλύεται στο Σύνταγμα, ώστε να υπάρχουν συγκεκριμένα όρια που να περιορίζουν την έννοια αυτή. Σκοπός της φράσης αυτής (κατά συνείδηση) είναι να υπογραμμίσει ότι ο βουλευτής ενεργεί σύμφωνα με την εσωτερική του πειθαρχία και ακολουθώντας τα δικά του «πιστεύω» και μόνο. Βέβαια, ο αντιπρόσωπος του λαού είναι πιθανό να δεχτεί πιέσεις, εντολές, αιτήματα. Γι’ αυτό ακριβώς έγκειται στην εσωτερική του πειθαρχία και συνείδηση το αν θα ενδώσει σ’ αυτές τις πιέσεις, απολαμβάνοντας και το όποιο ηθικής φύσεως αποτέλεσμα, εξ’ αιτίας αυτών του επιλογών.

Το αρ.60 παρ.1Σ δεν αναφέρεται στις σχέσεις του βουλευτή με το κόμμα του, αλλά μιας και αυτός εκλέγεται δια του κόμματός του, αναφέρεται αποκλειστικά στις σχέσεις με τους εκλογείς του. Ενώ σε σχέση με το κόμμα του, από το οποίο εκλέγεται δια της επιλογής των ψηφοφόρων σε αυτό, υφίσταται μια επιτακτική εντολή στον βουλευτή να κινηθεί σύμφωνα με τις επιταγές του κόμματός του

Άρα διαφαίνεται η λεγόμενη κομματική πειθαρχία και από τις περιπτώσεις διαγραφής των βουλευτών από το κόμμα τους ακριβώς γιατί δεν πειθάρχησαν στην κομματική γραμμή ή εντολή που τους δόθηκε, διαφαίνεται η αδιαπραγμάτευτη ισχύς της

Η επιβαλλόμενη, όμως, κομματική πειθαρχία και συνοχή δεν αφήνει περιθώρια για διατύπωση γνώμης ιδίως στις διαδικασίες ψήφισης νομοσχεδίων, χωρίς τις ανάλογες κυρώσεις

Περαιτέρω οι βουλευτές είναι και αυτοί δικαιούχοι του δικαιώματος της ελευθερίας της γνώμης που κατοχυρώνεται στο αρ.14 παρ.1Σ, για θέματα που ξεφεύγουν του αυστηρού πλαισίου της Βουλής.

Τέλος σε επίπεδο Ευραπαϊκού Κοινοβουλίου, οι ευρωβουλευτές, έχουν μεγαλύτερη άνεση έκφρασης, μιας και ορίζεται ότι «Οι βουλευτές ψηφίζουν ατομικώς και προσωπικώς. Δεν δεσμεύονται από οδηγίες και επιτακτική εντολή.» (άρθρο 3 των Κανόνων για την άσκηση των καθηκόντων των ευρωβουλευτών). Εδώ ορίζεται ρηττά ότι πρέπει να αποφεύγεται αυτό για το οποίο στην ελληνική κοινοβουλευτική πραγματικότητα αποτελεί σημείο ταμπού.

Το ζήτημα της κομματικής πειθαρχίας κατά την άσκηση του νομοθετικού έργου θα πρέπει να εξεταστεί ίσως με μια προσθήκη στον Κανονισμό της Βουλής, που να απαγορεύει την διαγραφή βουλευτή για λόγους μη πειθάρχισης με την κομματική γραμμή σε μια ψηφοφορία. Ίσως πάλι κάτι τέτοιο να δημιουργούσε χαοτικές συνθήκες στην πολιτική πραγματικότητα, όμως ίσως να είναι θέμα εμβάθυνησης της εσωκομματικής δημοκρατίας. Εναπόκειται στους βουλευτές να αναδείξουν το ζήτημα σε μια επικείμενη συνταγματική αναθεώρησ

Πηγές:

2005/684/EK, Ευρατόμ: Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 28ης Σεπτεμβρίου 2005 για τη θέσπιση του καθεστώτος των βουλευτών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32005Q0684:EL:NOT

Κοντιάδης, Θεσμική Λειτουργία Κ.Ο., εκδόσεις Αντ. Σάκκουλα, 1996

Μαυριάς, Συνταγματικό Δίκαιο, εκδόσεις Σάκκουλα, 2005

*Ο Τασιόπουλος Σταύρος μεταπτ. Φοιτ. Δημοσίου Δικαίου & Πολιτικής Επιστήμης

doc-trine.com

Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Άρθρα. Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Google. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

Αὐτὸς ὁ ἱστότοπος χρησιμοποιεῖ τὸ Akismet γιὰ νὰ μειώσει τὰ ἀνεπιθύμητα μηνύματα. Μάθετε τί συμβαίνει μὲ τὰ δεδομένα τῶν σχολίων σας.