Το έθιμο Γενίτσαροι και Μπούλες που χάνεται στο βάθος του χρόνου!


αρχείο λήψης (4)

Η Αρχαία εκδοχή
Ψηλαφώντας την πορεία του εθίμου στο χρόνο,αναπόφευκτα θα αναφερθούμε στη σχέση που έχει με τις λαμπρές διονυσιακές γιορτές που γινόταν κατά την αρχαιότητα για την υποδοχή της άνοιξης (ανθεστήρια) και που κατεξοχήν τιμώμενο πρόσωπο ήταν ο Θεός Διόνυσος,του οποίου την εύνοια επιζητούσαν οι άνθρωποι για γόνιμη γη και πλούσια σοδειά. Γνωρίζοντας ότι το διάστημα που διαδραματίζεται η ιεροτελεστία της Μπούλας συμπίπτει με τον αρχαίο μήνα Ανθεστηρίωνα (15 Φεβρουαρίου-15 Μαρτίου),το μήνα που γινόταν ο γάμος του Διόνυσου και της Βασίλινας,δεν μπορούμε να μη θυμηθούμε το τραγούδι που λέγανε οι Ναουσαίοι την παραμονή της Πρωτοχρονιάς,κρατώντας κουδούνι και τζιουμπανίκα,

Το τραγούδι αυτό αφήνει έδαφος να υποθέσουμε πως ο γαμπρός είναι ο Διόνυσος,Ίσως ο Διόνυσος,που στην αρχαιότητα η προφορά του ήταν Ντιόνουσος,να ακούστηκε κάποια φορά και ως Ντγιόνουσος. Στη συνέχεια,με το πέρασμα του χρόνου,άρχισε να θυμίζει το όνομα του Ιωάννη,η γιορτή του οποίου βρίσκεται στο δωδεκαήμερο.

750

Τότε έχασε το ντ και έμεινε Γιάνουσος και γράφτηκε Γιάννουσος,έγινε Γιανούσης,Γιανουσας κ.λ.π Αν ο συλλογισμός είναι σωστός,με το δεδόμενο ότι σε ορισμένη περίοδο ο γαμπρός της Νύφης-Μπούλας στη Νάουσα ονομάζονταν Γιανούσος ή Γιανούσης και θύμιζε περισσότερο τον Αη’Γιάννη,ίσως μπορούμε να ταυτίσουμε το Γενίτσαρο με το Διόνυσο. Όταν λοιπόν ο γαμπρός της νύφης(Μπούλας)έγινε στη Νάουσα από Διόνυσος Γιανούσος,Γίανυσος,Γιανύσης,τότε φαίνεται ότι τα παλικάρια,οι ένοπλοι συνοδοί του θεϊκού ζευγαριού,που ήταν στολισμένα με ρόδα,ροϊδάρια, δηλαδή ρογκατσάρια,ονομάστηκαν Γιανουσάρια,Γιανυσάρια,Γιανουτσούρια.

Έπειτα από τον πληθυντικό προήλθε και ο νέος πληθυντικός Γενίτσαροι-Γιανίτσαροι. Ο χρόνος βέβαια που γινόταν αυτές οι μετατροπές δεν είναι γνωστός.

images (11)

Η νεώτερη ιστορία.
Αν προχωρήσουμε τώρα σε νεότερη ιστορία και φτάσουμε στο 15ο και 16ο αιώνα,η οθωμανική αυτοκρατορία στρατολογούσε ακόμα και με τη βία παιδιά των υπόδουλων λαών της και δημιουργούσε τα περιβόητα τάγματα των Γενιτσάρων ή Γιανίτσαρων. Μέχρι το 1705, η προνομιούχος Νάουσα δεν είχε υποστεί αυτό το φόρο αίματος. Τότε ο Σουλτάνος έστειλε τον σιλιχτάρη των ανακτόρων Αχμέτ Τσελεμπή να κάνει το πρώτο παιδομάζωμα στην πόλη.

αρχείο λήψης (5)

Οι Ναουσαίοι όχι μόνο δεν παρέδωσαν τα παιδιά,αλλά σκότωσαν και τον απεσταλμένο. Ήταν τότε μέρες Αποκριάς. Το γεγονός αυτό ήταν αφορμή πολλοί Ναουσαίοι με αρχηγό τον Ζήση Καραδήμο να βγουν αντάρτες στο βουνό. Η ανταρσία αυτή του Καραδήμου,όπως φαίνεται από σουλτανικό φιρμάνι που βρέθηκε σε ιεροδικείο της Βέροιας,έληξε άδοξα. Όπως μπορούμε να εικάσουμε από επιμέρους στοιχεία του εθίμου,τα γεγονότα αυτά στάθηκαν καθοριστικά.

Ο απόηχος της τρομερής καταστολής του κινήματος του Καραδήμου ανάγκασε τους νέους της πόλης την επόμενη Αποκριά να φορέσουν την αρματολίτικη τους φορεσιά με περίσκεψη. Με τον πρόσωπο,τη μάσκα,όπως έφτασε μέχρι τις μέρες μας από την αρχαιότητα,τα ασημικά που σχημάτιζαν έναν τέλειο θώρακα,τις μακριές τους πάλες και όλα τα εξαρτήματα.

images (12)

Τριγύρισαν χορεύοντας στα όρια της πόλης και από γειτονιά σε γειτονιά με τον τρόπο που γινόταν σε ιερές λιτανείες για να διώξουν τα κακό,μια τελετή που έμοιαζε με την περιφορά του επιταφίου της ενορίας τους.

Από τότε το έθιμο συνεχίζεται αδιάλειπτα σε όλη την διάρκεια του 19ου και του 20ου αιώνα με εξαίρεση την περίοδο των πολέμων. Βέβαιο είναι πως οι Γενίτσαροι και οι Μπούλες έφτασαν στις μέρες μας με μνήμες και ιστορίες και πάντα φρέσκοι και ικανοί να εκφράσουν τους καημούς και τις ανάγκες και της δικής μας εποχής.


http://www.e-naousa.gr/article.php?naousa=82

Καταχωρίσθηκε στὴν κατηγορία Άρθρα. Φυλάξτε τὸν μόνιμο σύνδεσμο στὰ ἀγαπημένα σας.

Ἀπαντῆστε

Συμπληρῶστε κατωτέρω τὰ στοιχεῖα σας ἢ πατῆστε σὲ ἕνα εἰκονίδιο γιὰ νὰ συνδεθῆτε.

Λογότυπος τοῦ WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ WordPress.com. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Εἰκόνα Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Twitter. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Φωτογραφία στὸ Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιῶντας τὸν λογαριασμό σας στὸ Facebook. Ἀποσυνδεθῆτε /  Ἀλλαγή )

Σύνδεση μὲ τὸ %s σὲ ἐξέλιξη...

Αὐτὸς ὁ ἱστότοπος χρησιμοποιεῖ τὸ Akismet γιὰ νὰ μειώσει τὰ ἀνεπιθύμητα μηνύματα. Μάθετε τί συμβαίνει μὲ τὰ δεδομένα τῶν σχολίων σας.